حضرت علی (ع): برترین عبادت یک چیز میباشد و آن پاکدامنی (عفاف) است.



» ثبت نام در سایت
›› سخن مدیر اسفند 94
29 اسفند 1394
سال 1394 را در حالی به پایان میرسانیم که نخستین سال فعالیت دوره چهارم هیات مدیره کانون و هفتمین سال فعالیت کانون فرهنگی مردمی برهان، طبق اهداف آغازین سال، سال تعامل با نهادهای مردمی و دولت محترم در امر فرهنگ بود.
متن کامل را بخوانید

کانون برهان » مقالات » دفاع کاظمی از عقیده مهدوی؛ شیوه عملکرد امام کاظم(ع) در تبیین اعتقاد به موعود
›› دفاع کاظمی از عقیده مهدوی؛ شیوه عملکرد امام کاظم(ع) در تبیین اعتقاد به موعود
12 اردیبهشت 1395 | موضوع: مقالات | 667 بازدید | 0 دیدگاه

پیروزی نهایی دین اسلام با رهبری مهدی موعود از جمله مسلمات اعتقادی مسلمانان می باشد، که تاریخ آخرین دین الهی را تحت الشعاع خود قرارداده است. تاریخی که هر آن منتظر بر درج این پیروزی در صفحات خویش بوده و در تلاش برای درک رهبری جامعه توسط مهدی وعده داده شده، می باشد.

از نخستین قرن حیات اسلام تاکنون" مهدی طلبی" قرین با "مهدی سازی"، تاریخ را در نوردیده است . از "کیسانیه "که محمد حنفیه فرزند علی بن ابیطالب(ع) را مهدی موعود خواندن ،تا" بهایی" هایی که همچنان مدعای باطل باب خویش را در عصر حاضر تبلیغ می کنند ، تاریخ اسلام فرق متعددی را به خود دیده که همه سخن از مهدی موعود می زنند . "مهدی سازانی" که با تبعیت از هوای نفس خویش، خودخواهی، شهرت طلبی و نیت بهره کشی از جامعه ، قدم در این راه باطل و انحرافی و صدالبته گمراه کننده گذاشته اند.

دوران حیات امام هفتم شیعیان حضرت موسی بن جعفر(ع) (128-183ه.ق) از نقاط بسیار حیاتی و حساس جریان اعتقاد به مهدی موعود به شمار میرود . شهادت امام صادق(ع) زمانی رخ میدهد که دانشگاه باقری و صادقی با خیل عظیم شاگردان علم آموخته مکتب اهل بیت (ع) ، با وجود دارایی عظیم و ارزشمند علمی ، با کمبود عالمان عامل روبرو شده و ثمره علم که عمل می باشد، در جامعه نمود کمتری یافته بود . از سوی دیگر افزایش بار علمی جامعه باعث افزایش خطر منیت ها و غرورهای علمی و ادعا های درست فهمی بسیاری گشته و آفت علم ، عالمان را مبتلا نموده بود.

بوجود آمدن شش گروه بعد از شهادت امام صادق (ع) را میتوان اوج انحراف عظیم" مهدی سازی" در طول تاریخ در زمانی محدود دانست . در کتب مربوط به فرق اسلامی می خوانیم که ناووسیه ( معتقدان به مهدویت امام ششم) – اسماعیلیه ( معتقدان به زنده بودن و امامت اسماعیل بن جعفر) – معتقدان به امامت محمد بن اسماعیل – معتقدان به امامت محمد بن جعفر دیباج – فطحیه(معتقدان به امامت عبدالله بن افطح ) و قطعیه ( معتقدان به امامت امام موسی بن جعفر(ع) ) شش گروه شیعیان بعد از شهادت جعفر بن محمد (ع) بودند ،که ضمن اختلاف در بحث امامت بعد از امام صادق (ع) ، پایه گذار ادعاهای بعدی در باب مهدی سازی گردیدند، به گونه ای که اسماعیلیه و واقفیه با مهدی موعود دانستن اسماعیل و موسی بن جعفر(ع) با توان تبلیغی بالا توانسته اند، نام خود را در بین سطور تاریخی چنان حک نمایند ،که همچنان دارای طرفدارانی فعال در جامعه اسلامی باشند.

همچنین تاریخ نویسان از انتظارهای سیاسی بالا در عصر امام کاظم (ع) در جامعه سخن گفته و اینکه دهان به دهان در میان شیعیان سخن از این بوده است ،که قائم آل محمد(ع) که همان مهدی موعود است ، ایشان می باشند .
در چنین شرایطی امام کاظم(ع) در 35 سال طول مدت امامت خویش تمامی تلاش هدایتی خویش را مصروف جلوگیری از انشعاب به ناحق رخ داده در بین شیعیان نمودند. تلاشی که به سمت وحدت برمدار حق بود، نه وحدت ظاهری . تبدیل تفرق به اتحاد از طرف امام کاظم (ع) برمدار حق و محور آن رخ داده و اتحادی شکل داد که توانستخ امروزه حیات شیعه را رقم بزنند . تلاش های کاظمی در حقیقت تجدید حیاتی برای اصل امامت و نتیجه آن، که همان فرهنگ مهدویت و مهدی طلبی می باشد ، بود . تلاشهایی برای بازتعریف صحیح از امامت و انتصابی بودن آن از طرف خداوند و نشانه داشتن آن . تلاش هایی برای تغریف منجی و غیبت و انتظار حقیقی.

این تلاش های علمی و عملی کاظمی در باب اعتقاد به مهدی موعود و مهدی طلبی را میتوان چنین تقسیم بندی نمود:

1) نفی صریح مهدی موعود بودن خویش:
امام موسی بن جعفر(ع) به صراحت در پاسخ به سوالاتی که از ایشان در باب مهدی بودن می شد ، مهدی موعود بودن خویش را نفی نموده است . به عنوان نمونه آنگاه که یکی از شیعیان حضرت ایشان را مورد خطاب قرارمیدهد که آیا شما قائم به حق هستید ؟ ایشان می فرمایند : "انا القائم بالحق ولکن القائم الذی یطهر الارض من اعداء الله عزوجل .... هو الخامس من ولدی" . حدیث به صراحت بیان می دارد که حضرت قیام کننده بودن در راه حق و از طرف حق را شان خویش می دانند ، ولی این غیر از آن قیام کننده ای است که وعده داده شده . امام در این کلام گهربار لقب قائم را در عالم اسلام مختص و در شان یک تن می دانند نه بیشتر.

2) نفی صریح مهدی موعود بودن امام صادق(ع):
اشاره شد که بعد از شهادت امام صادق(ع) عده ای به مهدی موعود بودن ایشان معتقد گشته و باب انحرافی را گشودند . امام کاظم (ع) صراحتا با این عقیده به مبارزه برخواستند . عباس بن عامر قصبانی نقل می کند که امام کاظم (ع) فرمودند : "صاحب هذا الامر من یقول الناس لم یولد بعد "" صاحب این امر کسی است که مردم میگویند و اعتقاد دارند که او هنوز زاده نشده است" . در روایات دیگری نیز حضرت اشاره دارند به اینکه مهدی موعود پنجمین از اولاد ایشان خواهد بود . و این نفی صریحی است براعتقاد گروه "ناوویسه" در باب قائم بودن حضرت صادق(ع).

3) نفی صریح مهدی موعود بودن مدعیان قبل از امام موسی بن جعفر(ع):
حضرت همانگونه که اشاره شد با اشاره و تایید عدم تولد مهدی موعود و همچنین اشاره به این نکته که او پنجمین از نسل حضرت خواهد بود بربطلان اعتقادات مهدی سازان قبل از خویش صحه گذاشتند.

4) بیان نسب مهدی موعود:
حضرت موسی بن جعفر (ع) می فرمایند : "اذا فقد الخامس من ولدی" "زمانیکه غایب شود پنجمین امام از فرزندان من" . و یا می فرمایند : "ولکن القائم الذی یطهر الارض .... هو الخامس من ولدی" "ولیکن آن قائمی که زمین را پاک کند ... او پنجمین فرزند از من است". بیانی چنین آشکار نشان از امتداد سلسله ائمه از نسل امام موسی بن جعفر(ع) و تولد مهدی موعود به عنوان پنجمین از نسل امام کاظم (ع) دارد و بعلاوه عقیده همه آنهاییکه به غیر از نسل امام کاظم (ع) به افراد دیگری تمسک جسته و یا توقف بر خود امام نموده اند را باطل می نماید.

5) بیان ویژگیهای مهدی موعود:
ایشان در بیانات گهربارخویش ویژگیهای مهدی وعده داده شده را بیان داشته اند . نکته اساسی در این فرمایش های کاظمی این است که این ویژگیها درست همانند خصوصیات مهدی وعده داده شده از طرف ائمه پیش از خود بوده است. که نشان و علامتی است براینکه مهدی وعده داده شده یک نفر بیش نیست و غلط است چنین اندیشه ای که : "پس به هر دوری ولی قائم است."

آری مهدی وعده داده شده به عنوان ذخیره الهی برای تشکیل حکومت ناب و مملو از عدل و داد فقط یک نفر است و بس و تاریخ در تمامی ادوار فقط یک مهدی را به خود خواهد دید.

در کلام کاظمی (ع) چنین از خصوصیات مهدی موعود (عج)سخن به میان می آید:
زمین را از دشمنان پاک می سازد
زمین را از عدل و داد پرسازد همانگونه که از ظلم و جور پرشده باشد
خداوند برایش هر سختی را آسان و هر امر دشواری را هموار سازد
خداوند برایش گنج های زمین را آشکار سازد
خداوند هر بعیدی را برایش قریب سازد
خداوند به او تمامی جباران عنود را نابود گرداند
خداوند به او هر شیطان متمرد را هلاک سازد
ولادتش پوشیده
ذکر نامش برمردم روانباشد
همه مردم را به دین اسلام دعوت کند
خداوند شیعیان بلاد را پیرامونش جمع نماید
خون خواهی جدش نماید

6) بیان مساله غیبت:
از جمله معارف غنی آموزش داده شده در باب مهدی موعود از طرف حجج الهی ، مساله غیبت می باشد . حضرت امام کاظم (ع) نیز این آموزه حیاتی را در باب مهدویت تبیین و مردم را از علم وهبی خویش سیراب می نمایند . دقت در این باب لازم است که مدعیان مهدویت نخستین تا زمان امام کاظم (ع) ، براین نکته تاکید داشته اند که مهدی ساختگی شان دچار غیبت شده و ظهور خواهد کرد . این" مهدی سازان " مرگ مهدی ساختگی خود را انکار و به غیبت او تبلیغ می نمودند تا اولا بتوانند عقیده باطل خود را زنده نگه داشته و ثانیا از مساله وعده داده شده غیبت برای مهدی موعود نیز سوءاستفاده ای عوام فریبانه برای خود کرده باشند.

اما کلام امام موسی بن جعفر (ع) مردم را به این واقعیت در باب مهدی موعود آشنا و حق طلبان را به سوی صراط درست و اعتقاد صحیح رهنمون میگردد . امام نخست برغیبت مهدی موعود (عج)که پنجمین از نسل خود ایشان است تاکید می نمایند و می فرمایند : "له غیبه " و همچنین می فرمایند :" و لابد لصاحب هذا الامر من غیبه" "به ناچار برای صاحب این امر غیبتی است" . و میفرمایند : "یغیب عن ابصار الناس شخصه" "شخص او از دیدگان مردم غایب می شود ". امام در ادامه بر طول مدت غیبت و طولانی شدن آن اشاره دارند : "له غیبه یطول امدها "

و اما بیان حکمت این غیبت گره گشای مشکل اعتقادی مسلمانان حق طلب است . حضرت دلیل غیبت را ترس برجان مهدی موعود برشمرده و می فرمایند : "له غیبه یطول امدها خوفا علی نفسه" این غیبت برای حفظ جان مهدی وعده داده شده است برای سلامت جان او از تعرض دشمنان و البته به فرمایش امام کاظم (ع) محنتی است از طرف خداوند که امتحان شوند خلق به آن.

این غیبت آزمایش است برای آنکه سره از ناسره بازشناخته شود . این غیبت طولانی امتحانی است برای شناخت معتقدین واقعی و مهدی طلبان حقیقی . حضرت میفرمایند : "یرتد فیها اقوام و یثبت فیها آخرون" . "در آن غیبت طولانی مرتد می شوند اقوامی و اقوامی دیگر در آن ثابت قدم می مانند" . ارتداد به معنی برگشتن از دین آورده شده است که در انکار یکی از اصول دین – انکار ضروری دین – انکار ضروری مذهب و یا تمسخر و دشنام به مقدسات جلوه گر می شود که انکار یکی از امامان (به عنوان یکی از ضروری های مذهب) حکم ارتداد را شامل می شود.
در کلام کاظمی (ع) طولانی بودن غیبت و سختی آزمایش الهی کار مسلمانان ضعیف الایمان و به ظاهر معتقد را به ارتداد میکشاند . رویگردانی از مهدی برحق و روی آوری به مهدی های دروغین.

7) بیان مساله انتظار:
سختی و طولانی بودن دوران آزمایش مردم با غیبت امام هدایت کننده ، نیازمند توانی است برای به سلامت گذراندن این دوران دشوار . توانی برای مقابله با وسوسه های شیطانی و دوری از ارتداد و روگردانی از دین . حضرت امام موسی کاظم (ع) برای گذراندن این دوران دشوار و امتحان سخت نخست اهمیت تحمل و صبوری و دوری از عجله را طرح می نمایند . ایشان در جواب یکی از اصحاب خود که از مرگ پدرش در حسرت حکومت مهدوی و پیرشدن خود گلایه داشت می فرمایند :" ای ابااسحاق دولت آل محمد واقع نمی شود تا اینکه شما کاملا غربال شوید و از یکدیگر ممتاز گردید آنگونه که جز اندکی باقی نمانند" . کلام حضرت توصیه اکید برصبر است و تلاش برای موفقیت در این آزمایش الهی .و صبر و تلاش برای موفقیت در این امتحان بزرگ بی اجر و پاداش نیست که حضرت در کلامی دیگر فرموده اند : "افضل العباده بعد المعرفه انتظار الفرج" و این شاه کلید موفقیت در دوران غیبت است که همانا انتظار کشیدن برای فرج بعد از معرفت، به افضل عبادات شهره شده است. معرفت ، صبر ، تحمل و آمادگی، از لوازم زیست انتظاری است و لازم برای هر منتظر.

علی بن یقطین نقل میکند که حضرت فرموده اند :" ای علی حدود 200 سال است که شیعه با امید و انتظار تربیت می شود" . تربیت با امید به آینده ای مملو از حق و عدل و صد البته روش رسیدن به این امید ها ، انتظار است . انتظاری برای تحقق "هوالذی ارسل رسوله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین کله و لو کره المشرکون"

8) برنامه عملی انتظار:
انتظار افضل عبادات قلمداد شده و صبر و تحمل برطولانی بودن غیبت از وظایف منتظران، در کنار چنین مواردی امام موسی بن جعفر (ع) برنامه عملی برای منتظرین نیز تعیین می نمایند . برنامه ای که عمل به آن نجات بخش از دره های هلاکت در دوران غیبت است:
الف-معرفت به نسب مهدی موعود و غیبت طولانیش(شناخت)
ب- پایداری در راه انتظار (صبر)
ج-تمسک به ریسمان اهل بیت(ع) (توسل)
د- ثبات قدم در راه دوستی با اهل بیت (ع) و دشمنی با دشمنان ائمه (تولی و تبری)
ه- زنده نگه داشتن یاد مهدی موعود در قلوب (ذکر)

موارد فوق همه برگرفته از بیانات حضرت می باشد که در هدایت منتظرین به سمت زیست انتظاری بیان فرموده اند . ثبات قدم در راه دوستی و محبت اهل بیت(ع) و پذیرش ولایت آنان و موالی شدن برای آنها و دشمنی با دشمنان ایشان ،آنقدر مهم و پراهمیت می باشد که حضرت چنین ثابت قدمان متمسک به حبل ائمه را از خود و خود را از ایشان می دانند و به آنها بشارت هم رتبه بودن با اهل بیت در بهشت را می دهند . ایشان می فرمایند : "خوشا براحوال شیعیان ما که در غیبت قائم به رشته ما متمسک هستند و بردوستی ما و بیزاری از دشمنان ما ثابت قدم هستند . آنان از ما و ما از آنهاییم . آنها ما را به امامت و مانیز آنان را به عنوان شیعیان پذیرفته ایم پس خوشا بر احوال آنها به خدا سوگند آنان در روز قیامت هم درجه ما هستند".

سخن آخر اینکه در دوران امام موسی بن جعفر (ع) از سویی با انشعاب شیعیان به حداقل 6 گروه و خطر تفرق بین محبین اهل بیت (ع) و از سوی دیگر با سخت گیری خلفای بنی عباس به ائمه (ع) از جمله هارون خلیفه عباسی، وظیفه هدایت امت برامام بسیار سخت می نمود.

عبدصالح امام کاظم (ع) که نشر فقه و اخلاق و تفسیر و کلام را تا حدودی عملی شده دیده و از سویی دیگر با قیام های سادات بر علیه خلفای جبار ، قیام برعلیه ظالمین را نیز محقق شده می دیدند، تلاش خویش را برآن استوار کردند که مقدمات رفع ظلم دستگاه جبار عباسی و هارونی را با نمودار ساختن حق و وحدت عملی مومنین بر مدار آن فراهم سازند . حضرت در باب توطئه تفرق بین شیعیان در بحث امامت و مهدی سازی های مختلف به شدت از جهت علمی وارد بحث شده و جلوی تضعیف مذهب تشیع را گرفتند.

عملکرد و هیبت عمل امام موسی الکاظم (ع) به گونه ای بود که هارون با آن حکومت ظالم خویش، بعد از مشاهده شکست پدرانش در ایجاد تفرقه اساسی بین شیعیان و از بین بردن ائمه (ع)، از خروج امام بر علیه خویش بسیار می ترسید و همین هراس عاملی شد برای خارج کردن اهل بیت(ع) از موطن خویش در مدینه و زندانی کردن امام در بغداد و در نهایت مسموم نمودن امام. حضرت امام کاظم (ع) در طی 35 سال امامت خویش گام های اساسی در نشر علوم و معارف اهل بیت (ع) و عملی سازی معتقدات قلبی و احقاق حق اهل بیت (ع) برداشتند و از بزرگترین خدمات ایشان به جامعه مسلمین دفاع از عقیده مهدی موعود و زدودن انحراف از آن بود . نفی صریح مهدی سازی های قبلی و جلوگیری از مهدی پروری های تقلبی در آینده ، بیان و یادآوری نسب مهدی موعود و توضیح غیبت طولانی آن حضرت و تعیین شیوه انتظار صحیح از تلاشهای بی مانند امام هفتم شیعیان برای دفاع از این حریم اعتقادی بوده است . آنگاه که در زمانه بوجود آمدن مهدی های متعدد ، حضرت به انحصار مهدی موعود در خاندان اهل بیت (ع) اشاره و ارتداد از دین را به مهدی سازان وعده می دهند، مهدی طلبی واقعی رخ نموده و صبر و انتظار و تمسک به حبل محبت ائمه(ع) تکلیف مومنین می گردد و امام صابر مدافعی میگردد برای فرهنگ غنی مهدوی . مدافعی در مقابل آسیب ها و انحراف ها.

منابع :
• موسی بن جعفر ، امام کاظم (ع) – مرضیه محمد زاده
• کمال الدین و تمام النعمه – شیخ صدوق (ره)
• تاریخ فرق اسلامی – حسین صابری
• امام در عینیت جامعه – محمدرضا حکیمی


جواد عبدل زاده – کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث
09144101050- تبریز



بازدید کننده عزیز, شما هنوز به عضویت سایت در نیامده اید.
پیشنهاد می کنیم در سایت ثبت نام کنید و یا وارد حساب کاربری خود شوید.

دیدگاه‌ها: