حضرت علی (ع): برترین عبادت یک چیز میباشد و آن پاکدامنی (عفاف) است.



» ثبت نام در سایت
›› سخن مدیر اسفند 94
29 اسفند 1394
سال 1394 را در حالی به پایان میرسانیم که نخستین سال فعالیت دوره چهارم هیات مدیره کانون و هفتمین سال فعالیت کانون فرهنگی مردمی برهان، طبق اهداف آغازین سال، سال تعامل با نهادهای مردمی و دولت محترم در امر فرهنگ بود.
متن کامل را بخوانید

کانون برهان » مقالات » حیات بخشی یادمرگ، به مناسبت سالروز شهادت امام محمدباقر(ع)
›› حیات بخشی یادمرگ، به مناسبت سالروز شهادت امام محمدباقر(ع)
18 شهریور 1395 | موضوع: مقالات | 469 بازدید | 0 دیدگاه

در عالم خلقت الهی "مرگ" به عنوان یکی از مخلوقات خداوند تبارک وتعالی ،گذرگاهی الزامی برای عبور از حیات دنیوی به سوی زندگی اخروی قلمداد شده است . مخلوقی برای سنجش کردار بشر و آزمایش او.
"مرگ" واقعیتی است غیر قابل تردید و انکار .لیکن آنچه قطع نفس از جسم است و ایستادن قلب صنوبری ، در نظر برخی دیواریست به عنوان انتهای زندگی و اتمام حیات و در نظرگاه برخی دیگر ، آغاز حیات اخروی است و عبور از گذرگاهی لازم برای مشاهده نتیجه اعمال و کردار دنیایی و معنا یافتن حیات دنیوی .

آن یکی می گفت خوش بودی جهان گرنبودی پای مرگ اندر میان
آن دگر گفت ارنبودی مرگ هیچ که نیرزیدی جهان پیچ پیچ

در دین مبین اسلام باورداشت معاد ، ترس و خوف از مرگ نه به خاطر فنا و نیست شدن ، بلکه به دلیل ایمان به وجود جزا و پاداش اعمال دنیوی در یوم الحساب است و مرگ اندیشی نه از برای تزریق روحیه یاس و ناامیدی و خمودگی و عزلت گزینی، بلکه برای ذکر مرگ و یادآورشدن روزمحاسبه و در نتیجه به هوش بودن برای اصلاح اعمال ورفتار و کردار ها می باشد .یاد مرگ و ذکر موت نوعی دعوت به بازاندیشی در اعمال و تلاش برای استفاده از فرصت محدود زندگی است و نیل به پاداش جاویدان آخرت .

امام محمدباقر (ع) به عنوان شکافنده علوم، در باب مرگ اندیشی در روایات متعددی ذکر موت را به انسان غافل و فراموش کار یادآوری می نمایند، که خود نشان از اهمیت والای این گوهر ارزشمندحیات دنیوی ، برای سعادت اخروی دارد .
یادمرگ در کلام باقری را می توان در دو سرفصل اصلی تقسیم بندی نمود :

1.دعوت به سیرانفسی در باب مرگ :
در برخی فرمایش های حضرت باقرالعلوم(ع) انسان برای اندیشه و نظر در خویشتن، دعوت می شود . امام باقر(ع) در کلامی که اصحابشان را به صورت عتاب مورد خطاب قرار داده اند می فرمایند :
"ای فرزند سه روز : روزی که در آن تولد یافتی ، و روزی که در آن به گور روی ، و روزی که از آن به سوی پروردگارت خارج شوی . ای وای که چه روز بزرگی است ؟ ای دارندگان جسم زیبا ، ای شتران در گرد آب زانو زده ، چه شده که من جسمتان را آباد بینم ودلهاتان را ویران!! به خدا سوگند اگر آنچه را که با آن مواجه خواهید شد و آنچه سرانجام کارتان است بنگرید ،خواهید گفت : ای کاش به دنیا بازگردانده شویم وآیات پروردگارمان را دروغ نشماریم و از مومنان باشیم و خداوند فرماید : چنین نیست بلکه آنچه پوشیده و نهان می داشتند برآنها پدیدار شده و اگر بازگردانده شوند، بی گمان بدان چه از آن نهی شده اند بازگردند و براستی آنان دروغ می گویند . "
امام معصوم به صراحت انسان را به بازاندیشی در احوالات جسم و روح خویش ( پیکرودل) دعوت نموده ، آبادکردن جان به قیمت خراب کردن دل را مذموم می شمارد .آبادی که موقت است و زود گذر و خرابی که می تواند جاودانه باشد. در اندیشه امام باقر(ع) که یکی از حلقه های اصلی معارف اهل بیت(ع) به شمار می رود ، "کسی که وضع ظاهرش بهتر از حال باطنش باشد، ترازوی اعمالش سبک است . " و چقدر باارزش و پربهاست پاکی گوهر درونی .
از سویی دیگر امام (ع) حسرت آرزوی دست نیافتنی بازگشت از زندگی اخروی بعد از دیدن نتیجه اعمال را به انسان یادآور شده و بشر را قبل از رسیدن به فرجام ، از سرانجام اعمالش بیم می دهد.
در کلام شیوای دیگری پنجمین امام معصوم چنین بیان می فرمایند که : "ای مردم براستی که شما در این سرا بمانند هدفی می باشید که تیرهای مرگ همواره به سویتان نشانه می رود و هیچ کدامتان جز با گذشت روزی از عمرش به روز جدید وتازه ای از آن نمی رسد . پس کدام لقمه غذایی است که گلوگیر نباشد ؟یا جرعه آبی است که راه نفس نبندد؟ از این سرای درکوچ به ساختن سرای پیش رو که بدان می روید پردازید ، که بی شک امروز غنیمت است و فردا را چه دانی که از آن کیست؟ "

تذکر به سیر ، اصل اساسی امام در ترغیب به مرگ اندیشی است . تذکر به سیری در درون . در اعماق وجود . سیری در دل . سیری در خویشتن و در نفس خویش . تذکر به آنکه بشر کیست و چگونه با غفلت خود تیرهای مرگ که هرلحظه به سویش روانند را فراموش کرده و یا از روی جهل نادیده می گیرد . تذکر به اینکه لقمه ای نان و جرعه ای آب نیز می تواند مرگ را فرارساند به اذن الهی و چرا امروز را برای آبادی فردا غنیمت نشمارد این انسان ظلوم و جهول .
امام باقر(ع) می فرمایند :" اهل دنیا مسافرانی هستند که بارخود در سرایی دیگر گشایند . ما شاخه هایی از آن ریشه های از بین رفته ایم ، پس دیگر شاخه را پس از ریشه چه بقایی است ؟کجایند آن کسان که عمرشان از شما طولانی تر و آرزوهایشان درازتر بود ؟ "

کلام امام زنده کننده دلها است. دلهای غفلت گرفته ای که راه برکلام معصوم نبسته تا زنگار از آن بزداید . یادآوری حقیقت مرگ و اینکه همه را در برخواهد گرفت . دیر یا زود سراغ از همه انسانها خواهد گرفت . تذکر به سفری که فقط باربری است نه بهره برداری و حال بارچه باشد و چقدر در مقصد به درد بخورد بسیار مهم است . امام همه را دعوت به اندیشه درونی می نماید . سیری درونی و فردی . سیری در اوج تنهایی و نهایت دقت در وصول به نتیجه . نتیجه ای وجدانی و یافتنی بدون شک و شبهه از برای عمل و اصلاح کردار و رفتار . از برای بازگشت .از برای حیات مجدد انسانی .

2.دعوت به سیر آفاقی در باب مرگ :
امام باقر(ع) در برخی فرمایش های خود به تبعیت از اجداد معصوم خویش به شیوه ای متفاوت تر از سیر انفسی برای ذکر موت و مرگ اندیشی اشاره می کنند و این شیوه ، سیر در آفاق و محیط پیرامون برای یادآوری مرگ و در نتیجه آخرت اندیشی و اصلاح اعمال کنونی در دنیا برای هرچه پربار شدن توشه آخرت می باشد .
ایشان می فرمایند : "ای گریزان از دوزخ چقدر مرکبت بسوی آن شتابان و سریع است و اسباب فرو شدن در آن را چه با تلاش بسیار فراهم کردی . بدین گورها بنگرید که چگونه در پس دیوار منازل نقش بسته اند . رسم هاشان بهم نزدیک و مزارشان کنار هم . ولی دیدشان بسیار دور از هم . ساختند و ویران کردند . انس گرفتند و پراکنده شدند . منزل گزیدند و رانده شدند و ساکن شدند و کوچ نمودند. جماعتی با صفاتی چنین عجیب چه کسی شنیده؟که نزدیکی دور باشد . دوری نزدیک - هم آباد و هم ویرانه- هم آرام و هم در هراس- هم ساکن و هم آواره . هم در وطن و هم در غربت . جز اهل قبور؟ "

حضرت محمدباقر(ع) انسان را به نظر در پس دیوارهای منازل فرامی خواند. همانجایی که در همسایگی زندگی و حیات، در دام مرگ گرفتاران با نقش ساده ای بر روی زمین و سنگی بی ارزش ، در زیرزمین گرفتار گشته اند . اما این منزل های به هم چسبیده کنارهم و شبیه هم این خفتگان بی صدا ، بسیار از هم متفاوتند و تفاوتشان نه در منازلشان بلکه در توشه ای است که به این منزل با خویش برده اند و امام باقر(ع) چه زیبا از توصیفی نمادین برای ترغیب انسان های ناظر به گورها بهره می برند . از تفاوت های اساسی بین همسایگان. آرامش و هراس-سکنی گرفته و آواره-آباد و ویران –دور و نزدیک همه این تفاوت ها که در ظاهر قبرها نهان است ناشی از اعمال خفتگان در قبور می باشد .
امام باقر(ع) بشر را به سیری در محیط پیرامونش در گورستان فرامی خواند . آنجایی که محلی است که میزبان همه مهمانان دنیا خواهد بود و این تذکر نه از برای انتخاب محل خفتن ، بلکه تلاشی برای رسیدن به آرامش در خفتن و سکونت در غیراز غربت روحی است . تلاش برای در آبادانی زیستن اخروی و دوری از عذاب و هراس و آواره گی .

نتیجه سیردر محیط پیرامون عبرت اندوزی از خفته گان در گورهایی است که در اوج تفاوت های دنیوی، کنار هم ردیف شده اند . منزلگاهی برای همگان و به یک شکل و شمایل . بدون تفاوت . و اما از سوی دیگر این سیرآفاقی تذکری برای غوغای نهان در این خفتن بی صدای ظاهری است . غوغایی ناشی از اعمال قبل از ورود در قبرها . تلاتمی نشات گرفته از کرده ها ، رفتارها ، ساخته ها ، بافته ها ، یافته ها و ...
تلنگر امام به همه آنهایی است که فرصت جبران دارند . مرگ اندیشی می تواند مایه حیات گردد به شرط آنکه در خویشتن خوب بنگریم . در حالات روح و نفس خویش تامل کنیم . مایه حیات است به شرط آنکه چشم بر محیط خویش گشوده و عبرت گیری را به فکرت خویش بیاموزیم.آنگاه لازمه هر علمی عمل است و اصلاح اعمال بهترین راه برای توشه برداری از این دنیا به سرای آخرت می باشد .
و کلام آخر از امام باقر(ع) : "ای بنی آدم ، آنچه قدرت برگرداندن آن را نداری به سروقتت آمده و چیزی از تو می برد که بر نخواهد گشت. پس خوش گذرانی را ، خوشگذرانی مشمار ، تو را از آن جز لذتی که به مرگت نزدیک سازد نصیبی نیست . زود است که تو از دست رفته و پیکری بی جان گردی . پس برتو باد که مراقب خود باشی و غیر آن را رها سازی و از خدا یاری طلب نمایی تا یاریت نماید . "

منبع روایات : تحف العقول

جواد عبدل زاده- کارشناس ارشد علوم قرآن وحدیث



بازدید کننده عزیز, شما هنوز به عضویت سایت در نیامده اید.
پیشنهاد می کنیم در سایت ثبت نام کنید و یا وارد حساب کاربری خود شوید.

دیدگاه‌ها: